THƠ........TRUYỆN / TÙY BÚT......TRANH ẢNH.......NHẠC / GHI ÂM........ĐỘC THOẠI......TUYỂN
E-CAFÉ........HOA THƠM CỎ LẠ.......CHUYỆN PHIẾM.......NỮ CÔNG / GIA CHÁNH.......HỎI / ĐÁP






Image


C O R I N A V I R U S :. l o .â u .v à .s ợ .h ã i
____________________________________________________________________________
b s . h ồ n g ọ c m i n h



ĐĐộ rày tôi được biết một số thuốc trụ sinh “trị cúm” như Z-pack (azythromycin) bán rất đắc hàng, và trở nên khan hiếm. Thêm vào đó, một số hình ảnh, nhiều đoạn phim video, cho thấy một số hàng nhu yếu phẩm, đồ hộp, ở nhiều cửa hàng siêu thị được khách hàng ưu ái, “dọn dẹp” sạch sẽ. Không những thế, một số người còn khoe trên mạng, những loại tủ chứa đặc biệt, rất kiên cố như để chống bom nguyên tử!

Tại sao vậy? Chỉ vì tin tức cho biết khả năng bị dịch bệnh toàn cầu do virus COVID-19 gây ra “sẽ khó tránh khỏi”!

Tất cả những hình ảnh trên đây có tính cách của ngày tận thế, nhưng, chính chúng lại tạo ra một loại bệnh dịch thứ nhì, lan rộng trên toàn cầu, đó là, bệnh lo âu sợ hãi!

Mặc dù từ nhiều thế kỷ trước, nhân loại đã từng trải qua rất nhiều trận dịch, đủ loại dịch, đã giết chết hằng triệu người, nhưng mỗi lần như thế, người ta lại vẫn cứ lo âu và sợ hãi, chỉ vì thiếu kiến thức cơ bản. Ngày xưa vì thiếu phương tiện truyền thông, còn bây giờ thì truyền thông đại chúng lại thiếu trung thực. Ví dụ, mỗi một người trên mạng xã hội có thể là một “đài phát thanh” mà không ai có thể kiểm chứng được. Và, ngay chính cả những mạng truyền thông quy mô lớn, cũng có khuynh hướng loan truyền sự kiện thêm phần kịch tính, theo kiểu phim kinh dị sống, “life show”.

Đương nhiên, người ta dễ bị kinh hoàng khi đối phó với bất kỳ một tình huống nào không quen thuộc. Trong trường hợp nầy là một loại virus lạ, bùng nổ ra, mà ngay đến giới y khoa vẫn chưa hiểu thấu. Câu hỏi đặt ra ở đây không phải là “nếu”, mà là “khi nào”, và ta cần phải chuẩn bị và đáp ứng ra sao?

Trước hết, ta phải suy xét tình huống một cách sáng suốt.

Một thí dụ điển hình, theo Cơ Quan Kiểm Soát Bệnh CDC, trong mùa cúm năm 2019-2020, từ đầu Tháng Mười cho đến hôm nay, có khoảng 45,000,000 (45 triệu) người Mỹ bị cúm flu, 21 triệu người đi khám bác sĩ, 560,000 người vào bệnh viện, và số tử vong lên đến 46,000 người. Để so sánh thêm, hàng năm, trên toàn thế giới, có khoảng 500,000 (nửa triệu) người chết vì bị cúm.

Thế thì, từ khi chúng ta nghe tin về coronavirus cho đến nay, có bao nhiêu ca được phát hiện ở Mỹ, và có bao nhiêu người tử vong?

Cho đến thời điểm của bài viết này, chiều ngày 2 Tháng Ba, 2020, tổng cộng số người chết vì COVID-19 ở Mỹ là 6 người. Trong đó, 4 người mới qua đời ở thành phố Seatle, phần lớn là người cao tuổi, hay đang bị nhiều chứng bệnh về tim mạch. Thế thì, thử hỏi, trong cùng một ngày, ở thành phố Seatle, có bao nhiêu người qua đời vì bệnh tim mạch, hay chết chỉ vì bị cúm thường? Chưa kể đến, qua đời vì những lý do bệnh tật khác?

Hay để so sánh thêm, có bao nhiêu người chết trên xa lộ vì tai nạn lưu thông trong cùng một ngày ở Mỹ? Mở ngoặc, trên toàn nước Mỹ, trung bình có gần 38,000 người chết vì tai nạn xe cộ mỗi năm.

Những con số thống kê này, các mạng truyền thông đại chúng ít khi đề cập đến, vì chúng đã trở thành chuyện thường, không phải là thời sự nóng sốt nữa. Dĩ nhiên, mạng người bao giờ cũng quý, nhất là khi, đó là người thân yêu của mình, nhưng ta phải nhìn tình huống một cách khách quan hơn.

Kế đến, tuy ta chưa hiểu một cách thấu đáo về loại virus mới nầy, nhưng phương thức truyền bệnh, ủ bệnh, và bệnh lý vẫn đi theo một mẫu số chung của tất cả các loại virus, mà trong đó, điển hình là virus gây ra cảm cúm. Cụ thể là truyền bệnh qua đường hô hấp, có thể làm sưng phổi, và bị nhiễm trùng huyết. Bệnh nhân càng lớn tuổi, càng thiếu sức đề kháng, càng dễ bị tử vong.

Biết được nguyên tắc cơ bản, chúng ta hãy bắt đầu từ những phương cách đề phòng cũng rất ư là cơ bản.

1. Giữ gìn sức khoẻ bằng cách ăn uống lành mạnh, tập thể dục đều đặn, và ngủ ngon giấc. Đừng lo âu và strees nhiều, nhất là lo về coronavirus đến độ mất ăn mất ngủ.

2. Giữ gìn vệ sinh tốt. Nên rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước lạnh, trung bình từ 1 đến 2 phút mỗi lần. Nên tránh sờ vào mắt mũi và miệng. Nên tránh những người đang ho, nhảy mũi, hay đang bị sốt. Riêng những ai đang có triệu chứng thì nên tự nguyện cách ly và tham khảo với bác sĩ.

3. Giữ gìn môi trường sống ở nhà, chỗ làm được vệ sinh. Nên lau chùi thường xuyên nhà bếp, cầu tiêu, phòng tắm, nhất là các mặt bàn, hay những nơi mà ta hay sờ mó vào. Các loại khăn lau, khăn tắm phải được giặt sạch thường xuyên.

4. Nếu chưa chích ngừa cúm influenza, vẫn chưa trễ. Nên nhớ nguy cơ tử vong vì cúm mùa còn cao hơn là cúm COVID-19!

Sau đây, hãy bàn về hiệu năng của những sản phẩm giúp ngăn ngừa bệnh.

1. Các loại thuốc, kem, gel kháng vi khuẩn (antibacterial) thật ra không có hiệu quả bằng việc rửa tay thường xuyên với xà phòng và nước lạnh.

2. Khẩu trang, tuy có thể ngăn được chất nhờn, nhưng không thể ngăn được những hạt vi khuẩn nhỏ li ti. Khẩu trang được dùng ở bệnh viện thường được thay bỏ thường xuyên, nhưng ở môi trường bên ngoài lại không có ích lợi gì cả, nhất là khi sử dụng khẩu trang trong thời gian dài, và lại sờ mó vào mũi miệng bên dưới khẩu trang, hay dụi tay vào mắt.

3. Các loại thuốc xịt, rửa mũi, tuy có thể giúp đỡ trong thời gian ngắn nhưng cũng không có giá trị dài lâu.

4. Thuốc vitamins và biotics. Nghiên cứu cho thấy tất cả các loại thuốc vitamins, phụ gia nầy chỉ tốn tiền vô ích, nhưng chẳng giúp đỡ gì nhiều hơn cho việc phòng chống các bệnh vì virus nói chung. Ví dụ, nghiên cứu cho biết, Vitamin C chẳng có công hiệu gì với COVID-19 cả.

5. Thuốc trụ sinh. Các bệnh vì virus không thể chữa bằng thuốc trụ sinh. Trong trường hợp cúm nặng, thuốc trụ sinh được dùng để chữa các bệnh gây ra vì vi trùng, theo đám ăn tàn, một khi cơ thể bị suy yếu.

Nói chung, trong khi chờ đợi các loại thuốc chủng ngừa, hay thuốc chữa trị bệnh cúm vì coronavirus COVID-19, phương thức đề phòng bệnh bằng cách giữ gìn vệ sinh, ăn uống lành mạnh, vận động thường xuyên, giảm stress và ngủ ngon giấc, vẫn có hiệu nghiệm. Rất có thể, COVID-19 sẽ không bao giờ biến mất, và sẽ trở lại dưới dạng thức khác, COVID-20, COVID-21 chẳng hạn. Cho dù loại nào đi nữa, phòng bệnh, sức khoẻ tốt vẫn hiệu nghiệm hơn cả. Bằng chứng, một số người còn trẻ, đã từng trải qua COVID-19 cho biết, nhiễm bệnh cũng không đến nỗi tệ so với cúm thường.

Một cách lạc quan, thế nào rồi loại bệnh dich COVID-19 nầy cũng sẽ thoái hoá, sẽ bị khống chế như những loại bệnh dịch trước đây như cúm SARS, cúm gà, rồi cúm lợn… Cúm nào đi chăng nữa, chúng ta cần đáp ứng một cách trật tự và “logic”.

Khả năng COVID-19 gây ra trận dịch có thể giết hàng triệu người trên toàn cầu, thật ra rất nhỏ. Mối lo âu nầy không thể xếp hàng đầu trên cả các mối lo âu khác trong cuộc sống. Tôi không muốn nói là, “hãy cứ vui chơi như mọi ngày”, nhưng chỉ nên để ý, tìm hiểu, và suy xét cẩn thận. Lo âu và sợ hãi chính nó mới là căn bệnh dịch đáng ngại.




26113



Image


Đ Ồ. Ă N .v à .T H U Ố C .H Ế T .H Ạ N
____________________________________________________________________________
b s . h ồ n g ọ c m i n h



Nhiều lần, bệnh nhân của tôi rất quan tâm, lo ngại về việc thuốc “hết hạn”, quá “đát”, cho dù trên lọ thuốc ghi rõ là còn vài ba ngày nữa mới hết hạn. Về đến nhà, tôi mở tủ lạnh ra, thì, ôi thôi, một mớ đồ ăn cũng đã “hết hạn”, và quá “đát”.. Bệnh nhân của tôi, nhiều người sẵn sàng quăng thuốc vào thùng rác, và lũ “Mỹ con” nhà tôi cũng thế, nhanh tay vứt đồ ăn vào thùng rác cho dù có những thức ăn đóng hộp chưa khui ra bao giờ
Nhớ lại thời còn ở Việt Nam, tôi đã từng đi lượm đồ ăn hay thuốc men từ những “hầm bứa” mà quân đội Mỹ quăng đồ hết hạn vào đấy. Cho đến giờ phút nầy tôi vẫn còn sống “nhăn răng”, chẳng chết con ma nào, và đang viết bài “hết hạn” cũng nhờ vào những “của quý” lượm được từ những hố rác ấy. Thế thì, đâu là giới hạn của sự an toàn của đồ ăn hay thuốc men đã hết hạn?
1/. Đồ ăn “hết hạn”.
Trước tiên hãy bàn về sự “hết hạn” đồ ăn.
Ở Mỹ, chỉ có thức ăn của trẻ sơ sinh thì mới “bắt buộc” (mandatory) ghi ngày hết hạn. Một số tiểu bang cũng bắt buộc ghi ngày hết hạn trên các thực phẩm chế biến từ sữa (diary products). Còn lại, việc ghi ngày hết hạn trên nhãn hiệu của các loại thực phẩm chỉ có tính cách “tự nguyện” mà thôi, voluntary system of labeling. Như thế, trên lý thuyết, không ghi ngày hết hạn thì cũng chả sao!
Cũng vì tính cách tự nguyện tự giác cho nên thực phẩm được dán nhãn, được tự biên tự diễn theo nhiều cụm từ khác nhau, như “expiration date”, “sell by date”, “best if used by (or before) date”, “guaranteed fresh date”, “pack date”… Tất cả những cụm từ nầy đều đặt nặng yếu tố phẩm chất của thức ăn nhiều hơn là sự an toàn của thức ăn.. Chúng không có nghĩa là tới ngày “hết hạn” ghi trên nhãn hiệu là đồ ăn sẽ biến thành chất độc. Tuy nhiên, những cụm từ nầy nhằm để bảo vệ sự an toàn của nhà sản xuất thực phẩm nhiều hơn là cho người tiêu thụ. Thứ nhất, sau ngày hết hạn, người dùng có “chuyện gì” thì ráng chịu vì “I told you so”. Thứ nhì, một hình thức doạ dẫm để người “yếu bóng vía” vứt đồ ăn vào thùng rác và đi mua thêm thức ăn mới.
Để đơn giản hoá, hãy nhớ một số quy tắc chung cho thực phẩm được xem là an toàn để dùng, “sau ngày hết hạn” ghi trên nhãn:
– Sữa tươi có thể dùng một tuần sau ngày hết hạn.
– Trứng gà, từ 3 đến 5 tuần.
– Thịt gà, thịt vịt, đồ biển phải nấu hay đông lạnh trong vòng một đến hai ngày. Còn thịt bò, thịt heo phải nấu hay đông lạnh sau 3 đến 5 ngày. Một khi đồ ăn đã được đông lạnh thì sẽ giữ được vĩnh viễn bất kể ngày hết hạn.
Đồ hộp, đồ đóng chai chưa khui có thể giữ được 18 tháng sau ngày hết hạn nếu bảo quản trong chỗ mát. Nếu lon đồ hộp bị phồng lên là dấu hiệu có vi trùng, thì phải vất bỏ cho dù chưa hết hạn.
Tất cả các thức ăn khác, nhất là thức ăn do chính mình nấu nướng hay mua ở tiệm về thì phải dựa vào sự nhận xét và phán đoán của người dùng bằng cách quan sát, ngửi mùi và nếm. Nếu thấy không ổn thì quăng ngay. Đừng có tiếc.
Vì thế, để khỏi phải đương đầu với vấn nạn quá nhiều đồ ăn hết hạn, ta không nên tích luỹ, đầu cơ nhiều đồ ăn nhất là các loại đồ ăn đóng hộp, đóng bao, đóng bì. Riêng đồ ăn tươi thì chỉ nấu ăn vừa đủ bữa, và… ăn ít lại! Ăn ít sống lâu, và đỡ stress vì phải lo chuyện thức ăn bị… hết hạn.
2/. Thuốc men “hết hạn”.
Bây giờ bàn tới thuốc men “hết hạn”. Nói chung, bạn không mất mạng vì dùng thuốc quá hạn, trừ một vài trường hợp phải cẩn thận.
Dĩ nhiên, tôi không khuyên bạn cứ uống bừa những thuốc quá hạn kỳ ghi trên nhãn, và bạn phải hỏi thăm bác sĩ về những những loại thuốc đang uống, nếu lỡ quá hạn có nguy hiểm gì hay không. Nếu lỡ thì một vài viên “quá đát” cũng không sao, vì hầu hết thuốc không tự dưng hết hiệu lực qua đêm sau ngày hết hạn, và cũng không tự dưng biến thành thuốc độc, hay hôi thúi như đồ ăn ngay sau ngày hết hạn. Trong lịch sử y khoa chưa có một loại thuốc hết hạn nào gây ra ngộ độc cả. Trên thực tế, rất nhiều thuốc hết hạn đã cứu được rất nhiều mạng người ở những nước nghèo, trong tình trạng khó khăn. Trong đó có cả tôi trong thời kỳ chiến tranh Việt Nam!
Điều đúng là thuốc càng để lâu càng mất dược tính. Những thành phần cấu tạo nên thuốc có thể từ từ yếu đi theo thời gian vì thế dược tính không còn đảm bảo 100% sau ngày hết hạn. Năm 2006, một nghiên cứu đăng trên tờ báo dược khoa, Journal of Clinical Pharmacology cho thấy 88% thuốc, nếu bảo quản trong điều kiện tốt vẫn còn hiệu lực tối thiểu 12 tháng, và trung bình đến 5 năm sau ngày hết hạn. Một số thuốc vẫn còn hiệu lực lâu hơn nữa. Một vài thí dụ nêu ra: thuốc trụ sinh Doxycyclin vẫn còn 80% dược tính sau 20 năm, thuốc Cipro (ciprofloxacin) vẫn còn tốt sau 12 năm, và thuốc phóng xạ muối potassium iodide vẫn còn hiệu lực sau 18 năm!
Tuy nhiên, vấn đề là mỗi loại thuốc đều có một thời hạn hiệu lực khác nhau sau ngày mãn hạn, và, khác với đồ ăn, bạn không thể nếm, ngửi, để biết.
Quy tắc chung, những loại thuốc không cần toa bác sĩ như thuốc bổ, thuốc nhức đầu Tylenol chẳng hạn, hay những loại thuốc dùng ngoài da, như kem trị ngứa thì có thể dùng sau ngày hết hạn “một chút”. Ngoài ra tất cả những loại thuốc trị bệnh, thí dụ như những loại thuốc trị bệnh tim, thuốc trị dị ứng hen suyễn khẩn cấp chẳng hạn, thì không nên “liều mạng” với chúng.
Sau đây là một số thuốc cần phải thay thế, sau ngày hết hạn:
– Thuốc trị các bệnh thần kinh như phenytoin, carbamazepine, lamotrigine, và oxcarbazepine
– Thuốc trị bệnh kinh phong như Dilantin, phenobarbital
– Thuốc trị bệnh tim, Nitroglycerin
– Thuốc loãng máu, Warfarin
– Procan SR
– Theophylline
– Digoxin
– Thuốc bướu cổ, Thyroid levothyroxine sodium
– Paraldehyde
– Thuốc ngừa thai, Oral contraceptives
– Thuốc Epinephrine (Epi-Pen) trị dị ứng khẩn cấp như khi bị ong đốt chẳng hạn
– Insulin
– Các loại thuốc nhỏ mắt.
Tương tự như thức ăn, để khỏi phải lo lắng về thuốc men khi quá hạn, ta nên tránh mua và “tàng trữ” lung tung những loại thuốc bổ linh tinh, lang tang mà nghiên cứu cho thấy chẳng có ích lợi gì cả. Chúng ta ngộ độc vì uống qua nhiều… thuốc bổ chứ không phải vì thuốc quá hạn. Riêng với thuốc của bác sĩ cho toa thì phải uống hết, uống đúng theo lời dặn bác sĩ, không nên uống một phần toa thuốc một cách tuỳ hứng, vui thì uống, buồn thì không.
Trong cuộc sống, chúng ta có quá nhiều ngày “hết hạn” để nhớ, thí dụ như ngày trả tiền “bill” điện nước, điện thoại, internet; ngày trả thuế… mà từ ngữ Mỹ gọi là “deadline”. Ở Mỹ có hai cái deadline gần như chắc chắn, đó là ngày trả thuế và ngày trả… nợ đời. Một cái có thể gia hạn được còn một cái thì không.
Bạn có biết, người ta dùng chữ “expiration date” để chỉ ngày hết hạn của thuốc, nhưng trong y khoa, chúng tôi dùng chữ “expired” để nói về một bệnh nhân vừa mới qua đời? Chúng ta đều biết, ai cũng có một ngày “hết hạn”, chỉ khác với thuốc men và đồ ăn, ngày đó sẽ đến cho mỗi người, mà khi chào đời, nhãn hiệu không ghi rõ. Vì thế, ta nên tận dụng từng giây phút khi cuộc sống còn hiệu năng, còn tươi tốt, “best if used by (or before) date”, “guaranteed fresh date”. Vì, khác với thuốc men và đồ ăn, sau ngày hết hạn, là thật sự chấm hết, chúng ta không còn cơ hội để gia hạn tiếp tục nữa. Bạn nhé...



26748 top -
kiến thức Y KHOA
1, 2
_______________________________________________
Chân Em Xuống Phố - thơ - Trần Đại - Trandaik _______________________________________________

Image

Em đi xuống phố chiều nay
gót chân giẫm nhẹ lên ngày tương tư

Vóc gầy vai áo tiểu thư
bóng nghiêng nửa thật nửa hư trong chiều

xem tiếp...

_______________________________________________
Mẹ Dữ - văn - Hoài Yên _______________________________________________

Image

Tình mẹ, một thứ tình cảm vượt trên mọi thứ tình yêu bình thường... Nhưng có điều dường như khi nói đến mẹ người ta chỉ đề cập đến "mẹ hiền"... Vậy thì nếu mình là mẹ mà mình không... hiền thì sao ta?

xem tiếp...

_______________________________________________
Nỗi Lòng - nhạc - Ngọc Thể _______________________________________________

Image

Yêu ai, ai hiểu được lòng
Thầm kín những đớn đau với riêng lòng ta
Ấp ủ lạnh lùng
Tình yêu kia mà người nào hay.

xem tiếp...

_______________________________________________
Autumn Leaves - ảnh - nttn _______________________________________________

Image

this is my favorite pic from all the pictures that i took yesterday. it is not my usual style but somehow, it turned out much better than i had hoped for.

xem tiếp...